همانطور که میدانید در زمان راه رفتن، زانو نقش مهمی را ایفا می کند و رباط صلیبی قدامی Anterior cruciate ligament (ACL)، یکی از رباط‌ های مهم داخلی در مفصل زانو میباشد.
در واقع کار اصلی رباط متقاطع قدامی یا رباط صلیبی قدامی، محدود کردن حرکت استخوان درشت‌نی به سمت جلو و حرکت استخوان ران به سمت عقب می باشد.
به این معنا که حرکت زانو را کنترل کرده و از حرکت اضافه زانو جلوگیری می کند. در واقع آسیب دیدگی ACL زانو به پاره شدن رباط صلیبی قدامی زانو اطلاق می شود که در نتیجه باعث کاهش ثبات زانو می گردد.

این نوع از آسیب دیدگی، بیشتر در بین ورزشکاران رواج داشته و معمولا در ورزش هایی که نیاز به ایستادن طولانی مدت و یا تغییر مسیر ناگهانی مانند بسکتبال، فوتبال، والیبال و تنیس بیشتر دیده میشود.
در بین آسیب دیدگی های ورزشی، معمولا ۸۸٪ آسیب ها در ارتباط با رباط صلیبی قدامی می باشد.
همانطور که میدانید رباط صلیبی قدامی(ACL)، یکی از چهار رباط اصلی زانو می باشد که کار اصلی آن، جلوگیری از حرکت رو به جلوی درشت نی (Tibia) و چرخش داخلی آن می باشد.

طبق تحقیقات انجام شده توسط متخصصان، به طور معمول این آسیب در زمان پرش، تغییرات ناگهانی در مسیر حرکت و یا برخورد با سایر افراد رخ میدهد که از علائم آن می توان به درد، تورم و عدم وجود ثبات در زمان ایستادن در فرد می باشد.
البته این نکته را نیز بهتر است بدانید که پارگی رباط صلیبی زانو، درجات مختلفی دارد که بر اساس شدت علائم و محدودیت ها متفاوت می باشد.

درجات آسیب دیدگی ACL

به طور کلی، شدت و درجات آسیب دیدگی رباط صلیبی جلویی (قدامی) به سه دسته تقسیم بندی می شود:

درجه ۱: پارگی خفیف که در این حالت ناپایداری وجود نداشته و میزان خونریزی کم است.

درجه ۲: در این حالت خونریزی وجود داشته و پارگی به صورت کامل نمی باشد و به همین دلیل، تا حدودی بی ثباتی وجود دارد.

درجه ۳: در این حالت پارگی و از هم گسیختگی فیبرها به صورت کامل می باشد.

دلایل آسیب

در مطالعات انجام شده توسط متخصصان مربوطه در این رابطه، به این نتیجه رسیده اند که پارگی رباط ACL زمانی به وجود می آید که ضربه وارد شده به انتهای فوقانی درشت نی (تیبیا)، باعث حرکت به سمت جلو درشت نی شده و یا زانو به شدت به سمت عقب حرکت کند که در اصطلاح پزشکی به آن عقب زدگی زانو و یا هایپراکستنشن زانو (Knee hyperextension) نیز گفته می شود.

یکی از شایعترین مکانیسم های پارگی رباط متقاطع جلویی (صلیبی یا قدامی)، چرخش زانو به خارج به همراه والگوس زانو می باشد.
به این صورت که محل پارگی امکان دارد در ناحیه اتصال این رباط به انتهای تحتانی ران، انتهای فوقانی درشت نی و یا در وسط آن باشد.
البته ارزیابی این عوامل و همچنین تشخیص فاکتورهای آسیب زا نیز می تواند باعث کاهش احتمال آسیب شوند.

عوامل دیگری نیز وجود دارند که می توانند در پارگی ACL موثر باشند:

• تغییر مسیر ناگهانی پا
• فرود آمدن نادرست در هنگام پریدن بر روی زانوی صاف
• پایین آوردن سرعت دویدن ناگهانی
• ضربه مستقیم به زانو
• کاهش قدرت عضلات همسترینگ

علائم

در این آسیب دیدگی، نشانه هایی وجود دارد که اگر به موقع درمان نشود و فرد همچنان به فعالیت خود ادامه دهد، زانو ناپایدار خواهد بود و خطر آسیب به منیسک زانو و همچنین آرتروز را با خود به همراه خواهد داشت.

از نشانه‌های آسیب‌دیدگی رباط صلیبی قدامی (ACL) می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• در این نوع آسیب دیدگی، معمولا زانو در هنگام حرکت صدای تق تق میدهد و بلافاصله فرد دچار زانو درد شدید می شود.
• پس از آسیب دیدگی و در طول ۲۴ ساعت، زانو متورم گشته و در این زمان اگر اقدامی برای درمان صورت نگیرد، معمولا تورم و درد به خودی خود برطرف می گردد.
• احساس ضعف و بی‌ثباتی در زانوی آسیب‌ دیده و همچنین احساس خالی کردن زانو در هنگام راه رفتن
• عدم توانایی قرار دادن وزن بدن بر روی زانوی آسیب دیده
• کاهش دامنه حرکت زانو
• لنگیدن در هنگام راه رفتن
• همارتروز (Hemarthrosis) و یا همان تجمع خون در مفصل

درمان

درمان آسیب رباط صلیبی در افراد مختلف با توجه به عوامل مختلفی مانند سبک زندگی و سطح فعالیت فرد متفاوت خواهد بود.
در این شرایط، پزشک متخصص درمان غیر جراحی و جراحی را به بیمار پیشنهاد می دهد.

درمان غیر جراحی شامل موارد زیر می باشد:

• استراحت که با بی حرکت ماندن و عدم راه رفتن و انداختن وزن بر روی سمت درگیر است.
• استفاده از کیسه یخ و با همان Cool Pack برای کاهش درد و تورم
• بانداژ زانو برای کاهش تورم و بی حرکت نگه داشتن زانو
• قرار دادن داشتن زانو بالا تر از سطح بدن برای کاهش تورم و جلوگیری از اختلال در گردش خون
• استفاده از زانو بند برای افزایش پابت نگه داشتن زانو و جلوگیری از حرکات اضافه
• استفاده از دارو برای کاهش درد و التهاب

اگر با راه کارهای ذکر شده درد زانو بهتر نشد، در مرحله بعد توانبخشی و یا همان فیزیوتراپی در بهبود علائم و افزایش عملکرد به فرد پیشنهاد می شود.
البته در بعضی موارد همزمان با فیزیوتراپی، پی ار پی (PRP) و یا ازن تراپی نیز می تواند موثر باشد.
هدف اصلی از فیزیوتراپی و درمان غیر جراحی، بازیابی دامنه حرکتی مفصل و تقویت عضلات زانو می باشد.

روش هایی که در فیزیوتراپی انجام می پذیرد عبارتند از:

• سرما درمانی
• تحریکات الکتریکی
• ورزش درمانی
• لیزر تراپی
• منوال تراپی

این مقاله را هم بخوانید:

کفی طبی، فواید آن برای ورزشکاران و تاثیر در عملکرد ورزشی

عمل جراحی

اگر پارگی رباط به همراه آسیب به سایر بافت­های زانو مانند منیسک باشد و راه های بالا موثر واقع نشود، پزشک متخصص درمان جراحی را پیشنهاد می دهد.
عمل جراحی به دو روش ترمیمی (Repair) و روش بازسازی (Reconstruction) انجام می شود.

البته به این نکته نیز توجه داشته باشید که فیزیوتراپی و توانبخشی و همجنین استفاده از زانو بند برای افزایش ثبات و حفاظت از زانو بعد از جراحی، بخش مهمی از روند درمان می باشد.

رایج ترین روش های مورد استفاده در زمان جراحی برای ترمیم و بازسازی زانو عبارتند از:

• پیوند از تاندون پاتلا
• پیوند از تاندون همسترینگ (HTG)
• پیوند از تاندون چهارسر رانی
• آلو گرفت (Allograft)