زگیل کف پا، علل ایجاد آن، علائم و راه های درمان آن

همانطور که میدانید، زگیل کف پا (Plantar warts) نیز شنیده باشید، یک عفونت ویروسی پاپیلومای انسانی (HPV) در لایه بیرونی پوست روی کف پا است و سیستم ایمنی بدن هر انسانی، به شیوه‌ای متفاوت به این ویروس واکنش نشان می‌دهد.

البته این نکته را نیز در نظر داشته باشید که همه افراد در مواجهه و ورود این ویروس به بدنشان، دچار زگیل نمیشوند.
به این صورت که بدن افراد یک خانواده، ممکن است از راه های متفاوت نسبت به وجود این ویروس واکنش نشان دهند.

نوعی از این ویروس که باعث ابتلا به زگیل می‌شود، به شدت مسری می باشد.
این ویروس به راحتی از یک فرد به فرد دیگر منتقل نمی‌شود، اما در محیط‌ گرم و مرطوب رشد می‌کند.
به همین دلیل ممکن است فرد در هنگام راه رفتن در اطراف استخر شنا و یا رختکن‌، با این ویروس تماس پیدا کند، زیرا اغلب در محیط‌ های مرطوب و تاریک مانند رختکن استخر رشد میکند و اگر در کف پایتان زخم، بریدگی، ترک‌ و… وجود داشته باشد، فرد میتواند به راحتی مبتلا شود.
البته اگر ویروس از اولین محل عفونت گسترش یابد، می تواند باعث ایجاد زگیل‌های بیشتر گردد.

در واقع زگیل‌ کف پا، توده‌ کوچکی است که معمولاً در پاشنه‌ و یا کف پا دیده میشود که ممکن است فشار باعث ایجاد زگیل‌ کف پا که لایه پوستی ضخیمی (کالوس) دارند شود.
زگیل‌ کف پا به دلیل ویروس پاپیلومای انسانی ایجاد می گردد که از طریق زخم، بریدگی، ترک‌، شکستگی‌های کوچک و نقاط ضعیف شده دیگر از کف پا وارد بدن میشود.

علائم زگیل کف پا

علائم و نشانه های زگیل کف پا عبارتند از:

• ضایعه گوشتی کوچک و سفت، به رنگ پوست و یا سفید، که معمولا در اطراف پاشنه و یا قسمت زیرین انگشتان پا به وجود می آید.
• نقاط سیاه کوچکی که در واقع رگ های خونی لخته شده در داخل یا اطراف زگیل می باشند.
• پینه سخت در کف پا، محلی که زگیل مجبور به رشد به سمت داخل و در زیر سطح پوست شده است.
• درد یا حساسیت به لمس در زمان راه رفتن و یا ایستادن در ناحیه آسیب دیده و یا اطراف آن
• پوست سخت ضخیم (کالیوس) روی نقاط کاملاً مشخص روی پوست که محل زگیل‌ها هستند
• ضایعاتی که باعث از بین رفتن خطوط طبیعی روی پوست پا می‌شوند.

در موارد زیر باید به پزشک مراجعه کنید و از مراقبت پزشکی برخوردار شوید:

• زمانی که زگیل شروع به خونریزی، تغییر رنگ یا درد قابل توجهی میکند.
• زگیل با وجود درمان، عود کرده و یا با تعداد بیشتر و بزرگ تر ظاهر میشود.
• فرد مبتلا به دیابت، HIV/AIDS و یا سایر اختلالات سیستم ایمنی.
• از بین رفتن حس در پای آسیب دیده.
• فرد از درمان ضایعه مقاوم به درمان خسته شده باشد و یا ضایعه عود مکرر داشته باشد.
• ایجاد درد و ناراحتی‌ در انجام فعالیت‌های روزمره.
• فرد به دیابت و یا اختلالات حسی در پاهایش مبتلا باشد.
• سیستم ایمنی بدن به دلیل مصرف داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی برای درمان بیماری‌هایی مانند HIV/AIDS و یا اختلالات ایمنی دیگر ضعیف شده باشد.

عوامل احتمالی ابتلا

هر شخصی ممکن است به این عارضه دچار شود، اما احتمال ابتلا به این عارضه در ایت افراد بیشتر است:

• کودکان و نوجوانان
• سیستم ایمنی ضعیف
• فردی که قبلا به این عارضه دچار شده اند.
• شخصی که در مکان های احتمالی وجود این ویروس مانند رختکن‌، پا برهنه راه میرود.

راه های پیشگیری از ابتلا

• خودداری از تماس مستقیم زگیل.
• شستن دست پس از لمس زگیل‌.
• تمیز و خشک نگه پاها.
• عوض کردن روزانه کفش‌ و جوراب‌.
• پا برهنه راه نرفتن در اطراف استخرهای شنا و رختکن‌ها.
• نکندن و یا نخراشیدن زگیل‌.
• استفاده نکردن از سوهان ناخن، سنگ پا یا ناخن‌گیری که با زگیل‌ تماس داشته است.

راه های تشخیص

برای تشخیص این عارضه، پزشک با استفاده از یک یا چند روش از تکنیک‌های زیر ابتلا به زگیل‌های پا را تشخیص می‌دهد:

• معاینه عارضه مورد نظر
• برش ضایعه با استفاده از چاقوی جراحی و برسی علائم تیرگی، نقاط کوچک و عروق خونی لخته شده کوچک
• برداشتن قسمت کوچکی از ضایعه(Biopsy) و ارسال نمونه به آزمایشگاه برای آنالیز

این مقاله را هم بخوانید:

زخم پای دیابتی، علل ایجاد، علائم و راه های درمان آن

راه های درمان

در بیشتر مواقع، زگیل‌ کف پا بدون نیاز به درمان بعد از مدت یک و یا دو سال از بین میرود.
ولی اگر این عارضه برای فرد مبتلا دردناک بود و یا گسترش پیدا کرد، در این شرایط میتوان با استفاده از داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک(غیر تجویزی) و یا درمان خانگی آن را از بین برد.
البته این نکته نیز وجود دارد که فرد ممکن است که مجبور باشد درمان را تا زمان رفع کامل عارضه، چندین بار تکرار کند.

در شرایطی که درمان خانگی مؤثر نبود و عارضه شروع به رشد و یا تکثیر کرد، بهتر است که فرد مبتلا به پزشک مراجعه کند تا اقدامات درمانی زیر انجام شود:

مصرف داروهای لایه‌بردار (اسید سالسیلیک/salicylic acid):

داروهای درمانی با اسید سالسیلیک، به این گونه عمل می کنند که یک لایه از روی عارضه برمیدارند.
استفاده از این داروها، امکان دارد توانایی سیستم ایمنی بدن برای مقابله با این عارضه را تحریک کند.
همچنین پزشک ممکن است استفاده منظم از این قبیل داروها را در منزل توصیه کند.

داروهای فریزکننده (کرایوتراپی/cryotherapy):

درمان کرایوتراپی در مطب پزشک انجام میشود.
در این روش درمان، از مایع نیتروژن به صورت اسپری و یا با استفاده از گوش پاک‌کن استفاده می‌شود.
البته این روش امکان دارد که برای فرد دردناک باشد، به همین دلیل پزشک ممکن است قبل از شروع درمان ناحیه مورد نظر را بی حس کند.
در این روش درمان، مواد شیمیایی باعث ایجاد تاول در اطراف عارضه شده و بافت مرده پس از گذشت حدود یک هفته میافتد.
درمان کرابوتراپی امکان دارد که سیستم ایمنی بدن را برای مقابله با این عارضه تحریک کند.
همچنین امکان دارد نیاز باشد که فرد مبتلا برای تکرار و تجدید درمان، هر ۲ تا ۴ هفته یکبار، به پزشک مراجعه کند تا عارضه به طور کامل از بین برود.

برخی مطالعات و تحقیقات نشان داده است که ترکیب کرایوتراپی و استفاده از اسید سالسیلیک به صورت همزمان، بسیار موثرتر از درمان کرایوترپی می باشد، ولی نتیجه گیری در این زمینه همچنان نیاز به انجام تحقیقات بیشتر دارد.

عمل‌ جراحی و دیگر روش ها برای از بین بردن عارضه

اگر استفاده از اسید سالسیلیک یا کرابوتراپی برای از بین بردن این عارضه مؤثر نبود، امکان دارد که پزشک یکی از روش‌های درمانی زیر را به فرد مبتلا توصیه نماید:

استفاده از اسید تری کلرواستیک (trichloroacetic acid):

پزشک ممکن است سطح زگیل را اصلاح کرده و با استفاده از یک چوب مخصوص، اسید تری کلرواستیک (trichloroacetic acid) را بر روی عارضه بمالد.
فرد مبتلا برای تجدید درمان، باید هفته‌ای یک مرتبه به مطب پزشک مراجعه کند.
البته این روش درمان ممکن است که عوارض جانبی مانند سوزش و خارش را به همراه داشته باشد.

ایمونوتراپی (Immunotherapy):

در این روش درمان، از داروها و یا محلول‌هایی که برای تحریک سیستم ایمنی بدن در جهت مقابله علیه این عارضه ویروسی استفاده می گردد.
همچنین پزشک امکان دارد مواد خارجی (آنتی‌ژن) را در عارضه تزریق کند و یا از کرم یا محلول‌ بر روی آن استفاده کند.

لیزر درمانی (laser therapy):

در این روش پزشک با استفاده از لیزر درمانی پالسی، عروق خونی کوچک را مسدود کرده (کاترایز) و با این کار، بافت عفونی مرده و زگیل‌ از بین می‌رود.
این روش درمانی باید هر ۳ الی ۴ هفته یکبار تجدید شود.
این روش ممکن است انجام آن با درد همراه باشد و همچنین احتمال باقی ماندن اسکار نیز پس از انجام آن وجود دارد.

جراحی‌:

اگر روش های فوق تاِیر نداشت، پزشک ممکن است عارضه را با استفاده از سوزن الکتریکی از بین ببرد (Electrodesiccation and Curettage).
این عمل امکان دارد که دردناک باشد و به همین دلیل ممکن است پزشک قبل از انجام آن، ابتدا پوست ناحیه مورد نظر را بی حس کند.
به دلیل اینکه که احتمال باقی ماندن اسکار پس از انجام عمل وجود دارد، این روش برای درمان زگیل‌ کف پا استفاده نمی‌شود مگر این که درمان‌های دیگر مؤثر نباشند.